
1 ΑΛΕΣΤΙΚΗ ή ΑΛΩΝΙ
Εδώ αλέθονταν οι ελιές με τα λιθάρια και παράγονταν ο πολτός ελιάς (ζυμάρι). Αρχικά η αλεστική ήταν τοποθετημένη στο μέσο του κύριου χώρου (αβέρτο) και ήταν ιππήλατη. Αργότερα μετακινήθηκε στη σημερινή της θέση και έπαιρνε κίνηση από μια μηχανή ντίζελ.

2 ΜΗΧΑΝΗ ΝΤΙΖΕΛ
Μονοκύλινδρη μηχανή ντίζελ, βρετανικής κατασκευής, που έδινε κίνηση στην αλεστική μηχανή (1) μέσα από ένα σύστημα γραναζιών και ιμάντων.

3 ΤΣΟΛΙ
Μέσα σε αυτόν τον τετράγωνο φάκελο, που ήταν φτιαγμένος από τρίχα κατσίκας έβαζαν τον πολτό της ελιάς, που έβγαινε από την αλεστική με τις
πέτρες (1). Το τσόλι λειτουργούσε ως φίλτρο κατά το επόμενο στάδιο.

4 ΜΗΧΑΝΗ (ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ)
Σε αυτό το μηχάνημα γινόταν η εξαγωγή του λαδιού. Οι εργάτες τοποθετούσαν τα τσόλια (3) με τον πολτό στο μεταλλικό τετράγωνο ταψί, την
τέψα, το ένα πάνω στο άλλο (50 κάθε φορά) και γυρνώντας τη βίδα τα πίεζαν
εξάγοντας όλα τα υγρά που περιείχε ο πολτός (ελαιόλαδο και νερό).

5 ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ
Πέτρινη δεξαμενή νερού όπου αποθήκευαν το νερό που χρειαζόταν το ελαιοτριβείο για τη λειτουργία του. Οι εργάτες του μύλου έβραζαν νερό με το οποίο “έλουζαν” περιμετρικά τα τσόλια που ήταν τοποθετημένα στην τέψα του πιεστηρίου (4). Με αυτό τον τρόπο ο πολτός θερμαινόταν και απελευθέρωνε περισσότερο λάδι.

6 ΞΥΛΙΝΟ ΚΑΣΟΝΙ
Τα υγρά που μαζεύονταν στην τέψα του πιεστηρίου (4) κυλούσαν και μαζεύονταν σε ένα ξύλινο κασόνι, το σκαφίδι. Το σκαφίδι ήταν χωρισμένο σε δύο τμήματα. Στο μεγάλο έπεφταν τον νερό μαζί με το λάδι και σιγά, σιγά διαχωρίζονταν. Το νερό έμενε στον πάτο και το λάδι επέπλεε πάνω του. Καθώς το επίπεδο νερού και λαδιού ανέβαινε, το λάδι που έφτανε πρώτο στο διαχωριστικό, κυλούσε στο μικρό διαμέρισμα του κασονιού.

7 ΚΑΠΑΣΕΣ (ΚΙΟΥΠΙΑ)
Τα μεγάλα αυτά κεραμικά δοχεία χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση του ελαιολάδου που παραγόταν στο ελαιοτριβείο. Τα δυο μεγάλα είναι ελληνικής κατασκευής ενώ τα δύο μικρότερα είναι ιταλικής προέλευσης. Η χωρητικότητά τους ποικίλλει από 50 έως 1000 λίτρα.

8 ΠΕΤΡΙΝΕΣ ΛΕΚΑΝΕΣ
Οι δύο πέτρινες λεκάνες που είναι τοποθετημένες στον τοίχο ο οποίος διαχωρίζει τον κυρίως χώρο του ελαιοτριβείου από την αποθήκη, χρησιμοποιούνταν για τη συλλογή του ελαιόλαδου που αποτελούσε την αμοιβή του ελαιοτριβείου για την παραγωγή του λαδιού. Το λάδι τοποθετούνταν εκεί και μέσω οπών στον τοίχο (πλέων σφραγισμένες) οδηγούνταν απευθείας στην αποθήκη όπου και συλλέγονταν στις καπάσες.

9 ΒΙΝΤΖΙ
Εξάρτημα έλξης με οδοντωτούς τροχούς το οποίο χρησιμοποιούταν για να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στο πιεστήριο (4) μέσω ενός σχοινιού ή συρματόσχοινου που δενόταν στον ξύλινο μοχλό του πιεστηρίου (4).
Έχω ακούσει ότι το ελαιόλαδο κάνει καλό στην υγεία, γιατί;
Τα μονοακόρεστα λίπη και οι πολυφαινόλες που περιέχονται στο ελαιόλαδο, βοηθούν τον οργανισμό να εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες, μειώνοντας τα ποσοστά πιθανοτήτων για την εμφάνιση διαφόρων μορφών καρκίνου. Η βιταμίνη Ε που περιέχει το ελαιόλαδο σε συνδυασμό με τα καροτενοειδή και τις πολυφαινόλες δημιουργούν μια ισχυρή αντιγηραντική ασπίδα ενάντια στην καταστροφική επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας στο δέρμα. Η κατανάλωση ελαιόλαδου βοηθά σημαντικά στη καλή λειτουργία της καρδιάς. Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, δυο κουταλιές ελαιόλαδου την ημέρα μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ποια η διαφορά του έξτρα παρθένου ελαιόλαδου από το παρθένο και το απλό ελαιόλαδο; Ελαιόλαδο: Είναι το μείγμα εξευγενισμένου ελαιόλαδου και βρώσιμου παρθένου ελαιόλαδου με οξύτητα όχι
μεγαλύτερη από 1%.
Εξευγενισμένο ελαιόλαδο: Είναι ελαιόλαδο που αποτελείται από ανάμειξη εξευγενισμένου ελαιόλαδου και παρθένων ελαιόλαδων.
Παρθένο ελαιόλαδο: Είναι παρθένο ελαιόλαδο, που έχει παραχθεί μόνο με φυσικές και μηχανικές διαδικασίες, με οξύτητα όχι μεγαλύτερη από 2,0%.
Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο: Είναι παρθένο ελαιόλαδο, που έχει παραχθεί μόνο με φυσικές και μηχανικές διαδικασίες, με τέλειο άρωμα και γεύση και με οξύτητα όχι μεγαλύτερη από 0,8%.
Είναι το ελαιόλαδο κατάλληλο για μαγείρεμα;
Σύμφωνα με καθηγητές του τμήματος Τεχνολογίας Τροφίμων του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, σε δημοσίευμα του 2010: η χρήση ελαιόλαδου για το μαγείρεμα είναι η καλύτερη επιλογή, τόσο για τη γεύση όσο και για τη συμβολή του στην καλύτερη υγεία. Συνεπώς είναι κατάλληλο για το ποσάρισμα, το σοτάρισμα ή ακόμα και για το τηγάνισμα, αλλά και για το ψήσιμο στο φούρνο, καθώς προσθέτει και το δικό του γευστικό προφίλ. Ωστόσο βασική προϋπόθεση είναι το λάδι να μην καεί κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, να μην αρχίσει δηλαδή να καπνίζει εξαιτίας υπερβολικά υψηλής θερμοκρασίας.
Τι είναι το ελαιόλαδο ψυχρής έκθλιψης;
Είναι το λάδι το οποίο παράγεται σε ένα σύγχρονο ελαιοτριβείο σε θερμοκρασίες που δεν υπερβαίνουν τους 27 °C (80°F). Με αυτή την τεχνική διατηρούνται ακέραιες οι αντιοξειδωτικές ουσίες και οι βιταμίνες του ελαιολάδου.
Οι ελιές αλέθονταν στην αλεστική μηχανή με το κουκούτσι;
Ναι. Ολόκληρος ο καρπός της ελιάς τοποθετούνταν πλυμένος μέσα στην αλεστική μηχανή, συμπεριλαμβανομένου και του κουκουτσιού. Το λάδι ωστόσο που παράγεται προέρχεται αποκλειστικά από τη σάρκα της ελιάς. Το μικρό ποσοστό του λαδιού που βρίσκεται στο κουκούτσι δεν μπορεί να εξαχθεί με το απλό άλεσμα αλλά με ειδικές διαδικασίες σε ειδικά εργοστάσια.
Τι συμβαίνει με τα υπολείμματα της διαδικασίας παραγωγής ελαιόλαδου;
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα στερεά και υγρά υπολείμματα της διαδικασίας παραγωγής του ελαιολάδου, πρέπει να υποβάλλονται σε περεταίρω επεξεργασία για αξιοποίηση (ζωοτροφή, καύσιμη ύλη, λίπασμα) και προστασία του περιβάλλοντος. Ειδικά τα υγρά απόβλητα (κατσίγαρος) ως ιδιαιτέρως τοξικά για το περιβάλλον, οφείλονται να υπόκεινται σε ειδική διαδικασία απόρριψης.
Ο πολτός της ελιάς από την αλεστική μηχανή είναι ίδιος με το προϊόν “πάστα ελιάς”;
Όχι. Ο πολτός της ελιάς που παράγεται στο ελαιοτριβείο είναι αποκλειστικά για την εξαγωγή του ελαιόλαδου. Αντίθετα η “πάστα ελιάς” που πωλείται στο εμπόριο προέρχεται από βρώσιμες ελιές από τις οποίες αφαιρέθηκε το κουκούτσι, έπειτα πολτοποιήθηκαν και τέλος αναμείχθηκαν (ανάλογα την συνταγή) με λάδι και άλλα καρυκεύματα.
Τι είναι το αγουρέλαιο και ποια η διαφορά του από το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο;
Το Αγουρέλαιο είναι λάδι που παράγεται πριν ωριμάσει ο ελαιόκαρπος, ο οποίος είναι άγουρος και πράσινος. Οι ελιές συλλέγονται στα τέλη Οκτώβρη έως τα μέσα Νοέμβρη χειρωνακτικά και η επεξεργασία τους γίνεται την ίδια ή το πολύ την επομένη ημέρα. Αγουρέλαιο δεν ονομάζονται όλα τα φρέσκα ελαιόλαδα, παρά μόνο αυτό που παράγεται από άγουρο ελαιόκαρπο. Είναι το ελαιόλαδο που έχει πικράδα, δυνατό άρωμα και σε κάνει να βήχεις όταν περάσει από το στόμα στον λαιμό. Είναι πικάντικο, φρουτώδες και έχει μεγαλύτερο ποσοστό σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικά σε σχέση με το ελαιόλαδο που προέρχεται από ώριμες ελιές.
Ποιες ποικιλίες καλλιεργούνται στη Λευκάδα;
Οι ποικιλίες ελιάς που κυρίως καλλιεργούνται στη Λευκάδα είναι οι εξής:
• Ασπρολιά (αποδοτικότερη όλων)
• Πλεξιδολιά
• Σκαντζολιά
• Μαυρολιά
Το μουσείο διαθέτει ωστόσο ελαιόλαδο που προέρχεται από ελιές που είναι ιδιοκτησίας του και ανήκουν στις εξής δύο ποικιλίες:
• Μανάκι
• Κορωνέικη